SERHAN ÜNAL

Ermeniler, Türkiye’yi, geçmişte kendilerine uygulanan tehcir sırasında çok sayıda insanın ölmesiyle suçlarken, kendi kendilerine ve diğer bölge halklarına bugün çok daha büyük bir ‘nükleer tehcir’i dayatmak üzereler. Ermenistan’daki Metsamor Nükleer Güç Santrali (NGS), Ermenistan’da ve bölgede bir felakete sebep olmanın eşiğinde. Salt ekonomik kaygılar sebebiyle santralin çalıştırıldığı her geçen gün, bütün bölge halklarını etkileyecek bir felaket yaşanma riski de artmakta. Böylece bir taraftan bölge halkları her an bir nükleer kaza riskiyle yaşarken, diğer taraftan bu sorunun çözülmesi, Ermenistan’ın bölgenin diğer ülkeleriyle ilişkilerinin bozuk olması sebebiyle başarılamamakta. Bu süreçte tarih ise kaçınılmaz olarak iki yoldan birinde tekerrür edecek: Ya kadim Türk-Ermeni dostluğu şeklinde ya da bölge dışı devletlerin, Ermenileri kendi komşularıyla sorunlu tutmaya devam etmeleri şeklinde. İşte tam da bu noktada, Türkiye’nin enerji diplomasisi ve gelişen nükleer stratejisi, tarihi...

Türkiye’nin nükleer stratejisi, enerji üretiminin çok ötesinde, yüksek teknoloji üretimi için fırsatlar yaratmaktadır. Bu anlamda, Türkiye’deki atıl toryum varlığının da önemi büyüktür. Türkiye’de, nükleer kavramına olan önyargılı yaklaşım, Türkiye’nin hem nükleer stratejisindeki tahayyül ufkunu daraltmakta hem de toryum gibi halihazırda yakıt olarak kullanılmasına dair geniş çaplı araştırmaların ve yatırımların olduğu bir nükleer enerji kaynağının gözden kaçırılmasına yol açmaktadır.

Toryum konusu Türk basınında sıklıkla abartılarak gündeme getirilir, Türkiye’nin muazzam toryum rezervleri olduğu ve sırf bunları satsa yedi nesline yeteceği gibi hikayeler anlatılır. Gerçek ise biraz farklı. Toryumun aslında ekonomik bir potansiyeli var çünkü, nükleer santrallerde elektrik üretiminde kullanılabilecek bir element. Nükleer ama, uranyumdan çok farklı. Hem atıkları çevresel açıdan daha az zararlı, hem de atıkların yarılanma ömrü ve miktarı çok daha az. Bu açıdan aslında toryum, çevre dostu bir nükleer enerji fırsatı sunuyor. Ne gariptir ki, Dünya’da akademi ve basın çevrelerinde bu konu ‘toryum yarışı’ ( thorium race ) olarak ele alınmaktayken, Türkiye’de bu iş yanlış şekilde konuşulduğu için, toryumun imajına da zarar verilmiş oluyor.